Turcja Tureckie Obiekty Na Liście Światowego Dziedzictwa Unesco


Turcja może się pochwalić bezcennymi zabytkami, które stanowią doskonałą ilustrację postępu ludzkości w dziedzinach estetyki, tworzenia nowych rozwiązań i dążenia do doskonałości.

 

Obiekty te powstawały na przestrzeni dziejów i wnosiły wkład w dziedzictwo kulturalne całego świata.

 

Każdy zabytek, każde materialne świadectwo przeszłości pozwala również zajrzeć w głąb naszej historii, dowiedzieć się czegoś o naszym pochodzeniu.

 

Wspólne dobro ludzkości

Tak niektórzy określają Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ustanowioną w 1972 roku w Paryżu, a do stycznia 2017 roku przyjętą lub ratyfikowaną przez 193 państwa w tym Turcję – 16 marca 1983 roku. Komitet Światowego Dziedzictwa realizujący postanowienia Konwencji za główny cel stawia sobie ochronę znajdujących się na niej obiektów dziedzictwa kulturowego oraz naturalnego o „wyjątkowej powszechnej wartości dla ludzkości”.

Adıyaman / Nemrut

Adıyaman / Nemrut

Adıyaman / Nemrut

Adıyaman / Nemrut

GÓRA NEMRUT

Góra Nemrut znajduje się w południowo-wschodniej części Turcji, 40 km na północ od Kahty, koło Adıyamanu. Jej wysokość to 2206 m n.p.m. Jest godna uwagi przede wszystkim ze względu na monumentalne posągi zdobiące tarasy grobowca z I w. p.n.e. – zespołu świątynno-sepulkralnego zbudowanego przez króla Kommageny Antiocha I. Technika wykonania tego zespołu architektonicznego zadziwia odwiedzających do dziś. Ogromne rzeźby przedstawiające Apollina, Zeusa, Heraklesa, Tyche i samego Antiocha mieszczą się na tarasach przylegających do usypanego sztucznie tumulusa oraz drogi procesyjnej o długości ok. 180 m, łączącej wschodni i zachodni taras

Po obu jej bokach znajdują się niekompletne rzeźby, odkryto tu także stelę. Do wschodniego tarasu, gdzie 10-metrowe posągi bóstw zasiadają na tronach, zwracając kamienne twarze w stronę słońca, prowadzą wykute w skale stopnie. Aleję posągów wieńczy strzegący grobowca lew, symbolizujący władzę Królestwa Kommageny nad światem. Na drugim końcu tej alei znajduje się drugi posąg ochronny, przedstawiający orła, symbolizującego władzę królestwa nad niebiosami. Sam król Antioch zasiada obok przedstawień bóstw. Jego posąg umieszczony jest celowo między posągami bogów z dwóch kręgów cywilizacyjnych. Sam władca symbolizuje oba kręgi cywilizacyjne – Macedonii (od strony jego matki) oraz Persji (od strony ojca). Szczególne wrażenie wywiera na odwiedzających moment wschodu słońca, tworzący wspaniałą scenerię na tle pobliskich gór i wzniesień.

Aydın / Kuşadası - Afrodisias

Aydın / Kuşadası - Afrodisias

Aydın / Kuşadası - Afrodisias

Afrodyzja - miasto Afrodyty

Świątynia Afrodyty Na cześć greckiej bogini Afrodyty wybudowano w czasach starożytnych świątynię, którą w czasach Bizancjum przekształcono w bazylikę, zmieniając całkowicie jej układ. W początkowej formie budowla ta była perypterem, co oznacza, że otaczał ją pojedynczy rząd charakterystycznych kolumn. Obecnie możemy podziwiać 14 z nich, dzięki czemu budynek zachował swój oryginalny charakter.

 Teatr w Afrodyzji wybudowano w I w. p.n.e., jednak trzy stulecia później został gruntownie przebudowany przez Rzymian. Wystawiano w nim sztuki teatralne, organizowano publiczne zgromadzenia oraz walki gladiatorów. Teatr był w stanie pomieścić prawie 7 tys. osób. Scena znajdująca się naprzeciwko widowni zbudowanej na wzgórzu została częściowo odtworzona. Najciekawszym znaleziskiem, jakiego dokonano w teatrze, była inskrypcja z imieniem patrona teatru – Zoilosa. Był on niewolnikiem cesarza Oktawiana Augusta, który otrzymał wolność. Zoilos jako wolny człowiek posiadający duży majątek sponsorował budowy licznych obiektów antycznej Afrodyzji.

Stadion Jedną z największych atrakcji Afrodyzji jest ogromny stadion – budowa absolutnie unikatowa. Przede wszystkim wrażenie na odwiedzających robi jego rozmiar – 262 m długości i 59 m szerokości, mogący pomieścić nawet 30 tys. widzów. Odbywały się na nim imprezy sportowe, występy muzyczne i teatralne, a nawet walki gladiatorów. Tetrapylon Pod tą nazwą znajduje się monumentalna brama miejska z dwoma podwójnymi rzędami czterech korynckich kolumn, wybudowana w II w. p.n.e. Tetrapylon został odbudowany przez archeologów w 1991 roku według pierwotnego wzoru, z wykorzystaniem części oryginalnych fragmentów budowli znalezionych w okolicy. Aby uniknąć dalszego rozpadu, kolumny wzmocniono od środka metalowymi prętami, a brakujące części zastąpiono betonem. Afrodyzja na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO Podczas 41. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO odbywającej się w Krakowie wśród zabytków wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa znalazła się właśnie Afrodyzja. Wyróżnienie to pozwoli lepiej chronić jej tradycje, kulturę i historię oraz da możliwość lepszego poznania tego miejsca przez turystów

İzmir / Pergamon Ancient City

İzmir / Pergamon Ancient City

İzmir / Pergamon Ancient City

İzmir / Pergamon Ancient City

Krajobraz Kulturowy - Świadectwo Różnych Epok W Pergamonie

Starożytne miasto Pergamon koło Izmiru, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2014 r., to osada, która nieustannie była odbudowywana i trwała na arenie historii dzięki swojemu strategicznemu położeniu – mimo że na przestrzeni dziejów była narażona na wiele zniszczeń i najazdów. Po okresie panowania perskiego Pergamon został zdobyty przez Aleksandra Wielkiego. Złoty wiek miasta nastał natomiast w II w. p.n.e., kiedy to zostało ono stolicą Królestwa Pergamońskiego.

Pergamon stanowił centrum opieki zdrowotnej, kultury oraz sztuki przez wiele lat. Mógł się pochwalić największą w ówczesnym świecie biblioteką, a także wspaniałymi rzeźbami stworzonymi przez znamienitych artystów. Pergamon zachował swą wysoką pozycję w czasach rzymskich, kiedy to powstawały tu kolejne budowle. Pergamon został opisany przez Pliniusza Starszego (historyka i pisarza żyjącego w I w. p.n.e.) jako „najsłynniejsze i najwspanialsze miasto Azji Mniejszej”. Podróż tutaj w poszukiwaniu śladów jego dawnej świetności z pewnością dowiedzie, że miał on rację.

Miasto Safranbolu

Miasto Safranbolu

Miasto Safranbolu

Miasto Safranbolu

Znajdujące się w granicach prowincji Karabük w Regionie Morza Czarnego Safranbolu to klasyczne miasto osmańskie. Zachowało charakter sprzed setek lat – oryginalną architekturę budynków i układ ulic. To doskonała ilustracja typowego miasta tamtych czasów. U szczytu swego rozwoju, w XVII w., budownictwo Safranbolu wpływało na rozwój i kształt architektury miejskiej na dużym obszarze Imperium Osmańskiego.

Począwszy od XIII w. aż po wczesny wiek XX, który przyniósł ze sobą rozwój kolei, miasto było też ważnym przystankiem na głównym handlowym szlaku karawanowym, ciągnącym się ze wschodu na zachód. Wzniesione w 1322 r. budynki: Stary Meczet, łaźnie oraz medresa Sulejmana Paszy to wybitne przykłady architektury osmańskiej w mieście.

Stanowisko Neolityczne Çatalhöyük, Konya Słynne Stanowisk

Stanowisko Neolityczne Çatalhöyük, Konya Słynne Stanowisk

Stanowisko Neolityczne Çatalhöyük, Konya Słynne Stanowisk

Stanowisko Neolityczne Çatalhöyük, Konya Słynne Stanowisk

Słynne stanowisko Çatalhöyük to jedna z pierwszych znanych osad neolitycznych. Rzuca nieco światła na początki ludzkiego osadnictwa poprzez unikalne przykłady najstarszych na świecie budynków mieszkalnych oraz wczesnego założenia urbanistycznego. Do istotnych znalezisk należą także rytualne przedmioty służące kultowi Bogini Matki. Znaleziono tu niezwykłe przykłady sztuki i rzemiosła; najwcześniejsze datowane są na 7400 r. p.n.e. Tutaj też poczyniono ważny krok ku rozwikłaniu zagadki początków rolnictwa oraz cywilizacji.

Uważa się, że organizacja społeczna osady neolitycznej Çatalhöyük oraz plan urbanistyczny tej osady odzwierciedlają ideały równości. Odkryty tu tumulus wskazuje, że historia górnictwa w Anatolii sięga aż czasów neolitycznych. W obrębie stanowiska znaleziono też twarde dowody na to, że w neolicie tutejsza ludność zajmowała się rolnictwem, myślistwem jak i zbieractwem. Çatalhöyük jest ponadto jedynym na świecie stanowiskiem, na którym odkryto plan osady przedstawiony w formie malowideł ściennych. Pieczęcie z wypalanej gliny odnalezione w osadzie dowodzą z kolei, że w tym czasie rozwinęła się już koncepcja własności prywatnej.

Cytadela W Diyarbakır I Ogrody Hevsel – Krajobraz Kulturowy

Cytadela W Diyarbakır I Ogrody Hevsel – Krajobraz Kulturowy

Cytadela W Diyarbakır I Ogrody Hevsel – Krajobraz Kulturowy

Cytadela W Diyarbakır I Ogrody Hevsel – Krajobraz Kulturowy

Ufortyfikowane miasto Diyarbakır, położone na skarpie w dolinie górnego Tygrysu, oraz jego okolice noszące ślady bytności różnych cywilizacji, zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2015 r. Obszar historyczny obejmuje Wzgórze Amida (Amida to starożytna nazwa miasta), zwane

też İçkale („wewnętrzny zamek”), sześciokilometrowe mury miejskie z licznymi wieżami, bramami, przyporami oraz z 63 inskrypcjami pochodzącymi z różnych okresów. Włączono do niego także Ogrody Hevsel – zielone pasmo łączące Diyarbakır z rzeką Tygrys, która zapewniała miastu źródło pożywienia oraz wody pitnej.

Hattusas: Stolıca Państwa Hetytów

Hattusas: Stolıca Państwa Hetytów

Hattusas: Stolıca Państwa Hetytów

Hattusas: Stolıca Państwa Hetytów

Hattusas: Stolıca Państwa Hetytów

Odkryte niedaleko współczesnego Boğazkale (dawniej Boğazköy) miasto Hattusas było stolicą Imperium Hetyckiego w późnej epoce brązu. Znajduje się w prowincji Çorum, mieszczącej się w meandrze rzeki Kızılırmak. W obrębie stanowiska archeologicznego Hattusa warto zwrócić uwagę na takie istotne elementy jak: projekt urbanistyczny miasta,

rodzaje zachowanych tu budowli (świątynie, rezydencje królewskie, fortyfikacje), bogato zdobione Lwią Bramę i Bramę Królewską oraz zespół rysunków naskalnych w Yazılıkaya. W II tysiącleciu przed Chrystusem miasto było ważnym ośrodkiem, którego wpływy promieniowały na całą Anatolię i północną Syrię

Zabytkowe Dzielnice Stambułu

Zabytkowe Dzielnice Stambułu

Zabytkowe Dzielnice Stambułu

Zabytkowe Dzielnice Stambułu

Zabytkowe Dzielnice Stambułu

Dziedzictwo kulturowe Stambułu to rezultat strategicznego położenia tego miasta – z jednej strony jest bramą do Anatolii, Azji Środkowej i Bliskiego Wschodu, z drugiej – do Europy.

 

Historyczne dzielnice Stambułu, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1985 r., to cztery główne obszary: Park Archeologiczny Sultanahmet, Meczet Süleymaniye i powiązany z nim Obszar Chroniony Süleymaniye, Meczet Zeyrek i związany z nim Obszar Chroniony oraz mury miejskie Stambułu.

W swoim raporcie Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych oświadczyła, że nie można wyobrazić sobie listy światowego dziedzictwa bez Stambułu, który był związany z najważniejszymi wydarzeniami politycznymi, religijnymi i artystycznymi ludzkości przez ponad 2000 lat. Znajdujące się tu dobra kultury obejmują unikalne zabytki i arcydzieła architektury, takie jak Hagia Sophia (Ayasofya), wzniesiona przez Antemiusza z Tralles i Izydora z Miletu w latach 532-537, czy Meczet Süleymaniye, arcydzieło Sinana, najsłynniejszego osmańskiego architekta. Mury miejskie Teodozjusza II o długości 6650 m, z drugą linią obronną wzniesioną w 447 r., przez długi czas stanowiły jeden z głównych punktów odniesienia twórców architektury wojskowej.

Park Narodowy Göreme I Zabytki Sztuki Naskalnej W Kapadocji

Park Narodowy Göreme I Zabytki Sztuki Naskalnej W Kapadocji

Park Narodowy Göreme I Zabytki Sztuki Naskalnej W Kapadocji

Park Narodowy Göreme I Zabytki Sztuki Naskalnej W Kapadocji

Park Narodowy Göreme I Zabytki Sztuki Naskalnej W Kapadocji

Göreme, miasto położone w prowincji Nevşehir w Centralnej Anatolii, mieści się pośród formacji skalnych zwanych „kominami wróżek”. W Dolinie Göreme i jej okolicach możemy podziwiać spektakularne krajobrazy w całości wyrzeźbione siłami erozji. Znajdują się tu też wydrążone w skałach sanktuaria,

których malowidła sakralne stanowią unikalny przykład sztuki bizantyjskiej z czasów po okresie ikonoklazmu. Mieszczą się tu osady prehistorycznych mieszkańców grot, oraz podziemne miasta, w których odkryto ślady ludzkiego osadnictwa z IV w. n.e. Göreme to miejsce o wyjątkowych walorach przyrodniczych, stanowiące harmonijne połączenie naturalnych i kulturowych elementów krajobrazu.

Stanowisko Archeologiczne Ani

Stanowisko Archeologiczne Ani

Stanowisko Archeologiczne Ani

Stanowisko Archeologiczne Ani

Miasto Ani znajduje się na odludnym płaskowyżu położonym w granicach prowincji Kars. Może się poszczycić kompleksem zabudowań o charakterze wojskowym, obronnym, religijnym, a także mieszkalnym, którego początki sięgają setek lat wstecz. Budowle ukazują najbardziej charakterystyczne cechy średniowiecznej zabudowy miejskiej tej części świata, którą przez stulecia wspólnie tworzyli chrześcijanie i muzułmanie. W X i XI wieku miasto znajdowało się u szczytu rozwoju i pełniło rolę stolicy Królestwa Armenii pod rządami Bagratydów.

Liczyło wówczas ponad sto tysięcy mieszkańców, a jego silna gospodarka opierała się na kontroli nad jednym z odgałęzień Jedwabnego Szlaku. Nawet w czasach, gdy miasto znajdowało się pod kontrolą Bizancjum, Turków Seldżuckich czy Gruzji, wciąż odgrywało istotną rolę jako punkt przecinania się szlaków handlowych. Niestety Ani zaczęło podupadać po najazdach mongolskich, a następnie po niszczycielskim trzęsieniu ziemi w 1319 r. Dziś archeologowie mają możliwość badania niezwykle zaawansowanych pod względem zarówno technicznym, jak i artystycznym budowli, wzniesionych tu między VII a XIII w. Pozwalają one prześledzić kolejne kroki ewolucji architektury średniowiecznej tego regionu.

Efez

Efez

Efez

Efez

Efez

Efez, jedno z najważniejszych centrów starożytności, był zamieszkały przez około 9000 lat, m.in. w czasach hellenistycznych, rzymskich, bizantyjskich, w okresie księstw turkmeńskich (beylik) i w epoce osmańskiej.

Nieustannie pełnił rolę istotnego miasta portowego oraz centrum kulturowego i handlowego. Został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2015 r. Stanowisko obejmuje Wzgórze (Tell) Çukuriçi, Wzgórze Ayasuluk (z fortecą seldżucką, Bazyliką św. Jana, łaźniami Isy Beja, meczetem Isy Beja, świątynią Artemidy), starożytne miasto Efez oraz Dom Marii Dziewicy.

Hierapolis- Pamukkale

Hierapolis- Pamukkale

Hierapolis- Pamukkale

Hierapolis- Pamukkale

Hierapolis- Pamukkale

Pamukkale, czyli dosłownie „bawełniany zamek”, to naturalna atrakcja prowincji Denizli w południowozachodniej Turcji. Unikalne w skali światowej, tarasy Pamukkale przypominają zamarznięte wodospady, z białymi warstwami wapienia i trawertynami schodzącymi kaskadami w dół zbocza o wysokości ok. 160 m. Szerokość trawertyn wynosi łącznie ok. 2700 m.

Tutejsze źródła termalne, bogate w sole wapnia spływające z brzegów płaskowyżu, wytworzyły wspaniałe formacje stalaktytowe, a także wodospady i baseny. Pod koniec II w. p.n.e. dynastia królewska Attalidów z Pergamonu założyła w pobliżu miasto uzdrowiskowe Hierapolis. Na płaskowyżu zobaczyć więc można zarówno naturalne źródła termalne, jak i ruiny starożytnego Hierapolis. Ruiny łaźni, świątyń oraz innych zabytków można zwiedzać.

Miasto Safranbolu

Miasto Safranbolu

Miasto Safranbolu

Miasto Safranbolu

Miasto Safranbolu

Znajdujące się w granicach prowincji Karabük w Regionie Morza Czarnego Safranbolu to klasyczne miasto osmańskie. Zachowało charakter sprzed setek lat – oryginalną architekturę budynków i układ ulic. To doskonała ilustracja typowego miasta tamtych czasów. U szczytu swego rozwoju, w XVII w., budownictwo Safranbolu wpływało na rozwój i kształt architektury miejskiej na dużym obszarze Imperium Osmańskiego.

Począwszy od XIII w. aż po wczesny wiek XX, który przyniósł ze sobą rozwój kolei, miasto było też ważnym przystankiem na głównym handlowym szlaku karawanowym, ciągnącym się ze wschodu na zachód. Wzniesione w 1322 r. budynki: Stary Meczet, łaźnie oraz medresa Sulejmana Paszy to wybitne przykłady architektury osmańskiej w mieście.

Zespół Zabytkowy Z Meczetem Selımıye W Edırne

Zespół Zabytkowy Z Meczetem Selımıye W Edırne

Zespół Zabytkowy Z Meczetem Selımıye W Edırne

Zespół Zabytkowy Z Meczetem Selımıye W Edırne

Zespół Zabytkowy Z Meczetem Selımıye W Edırne

Meczet Selimiye oraz jego Külliye (zespół towarzyszących budynków) tworzą kompleks, w którego skład wchodzą medresa (muzułmańska szkoła religijna), dar-ül hadis (szkoła hadisów), pomieszczenie chronometrażysty oraz arasta (ulica ze sklepami). Meczet wraz z kompleksem zostały wybudowane przez słynnego architekta Sinana w latach 1569-1575. Znajdują się w Edirne, mieście pełniącym funkcję stolicy Imperium Osmańskiego przed Stambułem.

Meczet jest arcydziełem nie tylko sztuki osmańskiej, ale i architektury światowej. Przykryty jest monumentalną kopułą i ozdobiony czterema smukłymi minaretami. Jest wyraźnie widoczny ze wszystkich części miasta. Budowla wprawia w zachwyt nie tylko poprzez swoją unikalną architekturę, ale również kunszt detali: rzeźbionej w kamieniu dekoracji, elementom marmurowym, glazurowanym płytkom ceramicznym, drzeworytom oraz inkrustacjom z masy perłowej.

Wielki Meczet I Szpital Divriği, Sivas

Wielki Meczet I Szpital Divriği, Sivas

Wielki Meczet I Szpital Divriği, Sivas

Meczet Selimiye oraz jego Külliye (zespół towarzyszących budynków) tworzą kompleks, w którego skład wchodzą medresa (muzułmańska szkoła religijna), dar-ül hadis (szkoła hadisów), pomieszczenie chronometrażysty oraz arasta (ulica ze sklepami). Meczet wraz z kompleksem zostały wybudowane przez słynnego architekta Sinana w latach 1569-1575. Znajdują się w Edirne, mieście pełniącym funkcję stolicy Imperium Osmańskiego przed Stambułem.

Meczet jest arcydziełem nie tylko sztuki osmańskiej, ale i architektury światowej. Przykryty jest monumentalną kopułą i ozdobiony czterema smukłymi minaretami. Jest wyraźnie widoczny ze wszystkich części miasta. Budowla wprawia w zachwyt nie tylko poprzez swoją unikalną architekturę, ale również kunszt detali: rzeźbionej w kamieniu dekoracji, elementom marmurowym, glazurowanym płytkom ceramicznym, drzeworytom oraz inkrustacjom z masy perłowej.

Roja - Stanoisko Archeologiczne

Troja - Stanoisko Archeologiczne

Troja - Stanoisko Archeologiczne

Troja - Stanoisko Archeologiczne

Troja - Stanoisko Archeologiczne

Troja - Stanoisko Archeologiczne

Wbrew powszechnej opinii, stanowisko archeologiczne Troi nie obejmuje zaledwie jednego starożytnego ośrodka miejskiego, lecz ruiny co najmniej dziewięciu różnych osad, które wznoszone były jedna na drugiej. Najstarsza z nich datowana jest na wczesną epokę brązu. Została założona w III tysiącleciu przed Chrystusem i rozkwitała jako ośrodek handlowy, zawdzięczając swój rozwój strategicznemu położeniu. To jedyne w swoim rodzaju miejsce umożliwiało mieszkańcom kontrolę nad Dardanelami (Çanakkale) – cieśniną

wykorzystywaną przez każdy statek kupiecki przepływający przez Morze Egejskie w stronę Morza Czarnego. Rozległe ruiny odkryte na tym stanowisku dostarczają wskazówek dotyczących pierwszych kontaktów pomiędzy cywilizacjami Anatolii a światem śródziemnomorskim. Troja odgrywa ogromną rolę w zrozumieniu wczesnego rozwoju cywilizacji europejskiej w tym istotnym momencie dziejów. Starożytne miasto ma ponadto nieocenioną wartość kulturalną za sprawą ogromnego wpływu, jaki „Iliada” Homera wywierała na świat sztuk pięknych przez ponad dwa tysiąclecia.

Ksantos Letoon

Ksantos Letoon

Ksantos Letoon

Ksantos Letoon

Ksantos było miastem w starożytnej Licji (obecnie stanowisko archeologiczne w Kınık w prowincji Izmir), chociaż we wczesnych źródłach nazwa Ksantos jest używana zamiennie z Licją jako całością. Stanowisko archeologiczne Letoon z kolei znajduje się między miastami Kaş i Fethiye, około 4 km na południe od Ksantos, podążając wzdłuż rzeki.

Oba stanowiska dają nam pojęcie o mieszaniu się tradycji licyjskich z wpływami greckimi – zwłaszcza w sztuce sepulkralnej. Archeologowie i językoznawcy są zgodni, że odnalezione tam epigraficzne inskrypcje są niezwykle istotne dla zrozumienia historii Licyjczyków oraz ich języka, należącego do grupy indoeuropejskiej.